Młyny łodne na Dunajcu w Zakliczynie, zwane pływakami lub bździelami. (łodne, nie wodne)

W tzw. pisanych materiałach źródłowych dotyczących Zakliczyna nie zachował się żaden przekaz na temat młynów łodnych na Dunajcu w Zakliczynie.

O ich istnieniu dowiedzieć się można z austriackiej mapy katastralnej z 1848 roku.
Pierwsze wzmianki o młynach łodnych na obszarze Polski pochodzą z XIII wieku. Z biegiem czasu ten typ młynów rozpowszechnił się na całym obszarze Polski. W materiałach źródłowych znajdujemy wzmianki o pływakach m.in. na Wiśle, Odrze, Warcie, Dunajcu, Sanie, Pilicy, Narwi, Bugu, Drwęcy i Wieprzu. Funkcjonowały one w zasadzie tylko na większych spławnych rzekach, na których występowały duże wahania stanów wody, a tworzenie budowli hydrotechnicznych było bardzo utrudnione.
Do ostatecznego zaniku młynów łodnych na dolnej Wiśle i jej dopływach, przyczyniły się z jednej strony regulacje prawne, zakazujące funkcjonowania tego typu obiektów na rzekach spławnych, a z drugiej strony – postęp techniczny w młynarstwie – zwłaszcza po rewolucji przemysłowej XIX wieku.
W XIX wiecznych granicach administracyjnych Zakliczyna istniały 3 młyny łodne. Ich właścicielami byli:
– Jan Szczurek,
– Jędrzej Mikulski,
– Jan Grzegorczyk.

✍️ Wojciech Grzegorczyk