Ocalona od zapomnienia. Szopka Aleksandryjska znów na scenie!

Oryginał Szopki Aleksandryjskiej przez 83 lata spoczywał na dnie bibliotecznej szafy należącej do Aleksandry Ottman. Najpierw za jej życia, a później, w tej samej szafie przez wiele kolejnych lat u jej spadkobiercy, Pawła Szymanowicza. Szopka powstała w 1943 roku. Jej tekst wyszedł spod pióra Witolda Rybczyńskiego, a marionetki, będące karykaturami grona przyjaciół, spod pędzla Witolda Frydrycha.

Nowe życie temu niezwykłemu teatrzykowi dało Towarzystwo Miłośników Ziemi Zakliczyńskiej. Gdy w ubiegłym roku zaprezentowano Szopkę podczas jednego z comiesięcznych spotkań Towarzystwa, wzbudziła ona tak ogromne zainteresowanie, że zapadła decyzja o jej ponownym wystawieniu dla ożywienia wspomnień o ludziach i zakliczyńskiej rzeczywistości czasów II wojny światowej.

Współczesna premiera odbyła się 30 stycznia 2026 roku w lusławickim lamusie, w niewielkiej odległości od miejsca, gdzie powstał pierwotny scenariusz, gdyż w czasie wojny prof. Rybczyński mieszkał w dworze w Lusławicach.

Dwóch autorów noszących to samo imię – Witold (przyp. Rybczyński i Frydrych) oraz po latach dwóch Pawłów (Szymanowicz i Kubik) odegrało kluczową rolę w ponownym wystawieniu Szopki. Paweł Kubik z Lusławic zadbał o całą stronę techniczną: budowę konstrukcji scenki, pozyskanie sponsorów i pomocników, a także oświetlenie i nagłośnienie. Paweł Szymanowicz poprowadził zespół aktorów użyczających głosu marionetkom oraz czuwał nad spójnością całego przedsięwzięcia. Tadeusz Malik opracował oprawę muzyczną spektaklu.

Animacją lalek zajęły się Hania Wypasek i Halina Fedyna– obie z Lusławic. Fakt, że przedstawienie mogło odbyć się w pięknie odnowionym lamusie, był możliwy dzięki otwartości i zaproszeniu Towarzystwa do współpracy ze strony przedstawicieli Europejskiego Centrum Muzyki Krzysztofa Pendereckiego: pani Jadwigi Kani oraz pana Jacka Bakalarza. Szczególne podziękowania należą się także panu Stanisławowi Dudkowi, dzięki którego wsparciu możliwe było korzystanie z pomieszczeń podczas prób i budowy scenografii.

Spektakl poprzedziła projekcja filmu tj. rozmowy ojca i syna, Pawła i Antoniego Szymanowiczów, która przybliżyła widzom historyczne okoliczności powstania Szopki, wyjaśniła niektóre trudne dziś pojęcia oraz genezę samego przedstawienia. Materiał filmowy powstał dzięki pracy niezastąpionej Katarzyny Kokoszy. Nad stroną organizacyjno-administracyjną, jak zawsze, czuwała skarbniczka Towarzystwa Maria Grzegorczyk.

Nie sposób pominąć sponsorów i pomocników. Drewno na konstrukcję scenki podarował właściciel zakliczyńskiego tartaku, pan Zenon Cygan. Prace nad sceną wykonała bezinteresownie firma Pawła Kubika „Żywica, Mikrocement, Artbeton”. Realizacja nie byłaby możliwa bez pomocy Jolanty Kubik z Lusławic, Anny Dulian z Kończysk oraz Michała Wypaska z Lusławic.

Nie można pominąć także roli Towarzystwa Miłośników Ziemi Zakliczyńskiej, które wsparło przedsięwzięcie finansowo, organizacyjnie i logistycznie, dbając o zaplecze realizacyjne oraz należyte uhonorowanie zaangażowanych w projekt wykonawców.

Zainteresowanie spektaklem przeszło wszelkie oczekiwania, bo lamus dosłownie pękał w szwach, a darmowe wejściówki zniknęły z elektronicznego systemu rezerwacji w niespełna godzinę. Wśród publiczności znaleźli się m.in. burmistrz Miasta i Gminy Zakliczyn Dawid Chrobak, jego zastępca Dawid Drukała, ksiądz prałat Paweł Mikulski, a także liczni znamienici goście i zakliczynianie.

Na próbach i w dniu spektaklu spotkało się kilka pokoleń mieszkańców gminy. Warto podkreślić, że część wykonawców to aktorzy legendarnego teatru prowadzonego niegdyś przez Stefana Ściborowicza. Wszyscy oni przyczynili się do tego, że dawna historia ożyła na nowo, a publiczność nagrodziła spektakl owacjami na stojąco. Wielu widzów rozpoznawało sportretowane w marionetkach postaci sprzed lat, wspominając dawne czasy i realia wojennego Zakliczyna.

Głosy marionetek i animatorzy:

Ania Drożdż (Rolnik), Antoni Kruk (Doktór pierwszy, Mecenas), Dorota Pawłowska (Dama), Jasia Bolechała (Farmaceutka), Kazia Kruk (Doktorowa, Baba), Kaziu Świerczek (Muzyk), Marek Śliwa (Doktór trzeci, Paskarz), Mirosław Nowak (Mąż), Paweł Kubik (Malarz, Herold, Ksiądz), Paweł Szymanowicz (prof. W. Rybczyński, Inżynier), Stasia Topka (Magister), Stasiu Socha (Kupiec), Tadeusz Malik (Doktór drugi, Malarz, Muzyk), Ula Galas (Lekarka), Halina Fedyna i Hania Wypasek (animacja marionetek).

Szopka Aleksandryjska udowodniła, że lokalna historia- ocalona od zapomnienia- potrafi wzruszać, bawić, uczyć i jednoczyć kolejne pokolenia.

Maria Grzegorczyk, Paweł Szymanowicz
Katarzyna Kokosza