Archiwum rodzinne Jacka Białoskórskiego
2026-07-27
Jest to dom pierwszy z prawej na fotografii Tadeusza Chrzanowskiego z lat 50-tych XX wieku.
(Na zdjęciu tym dolepiłem jako ciekawostkę przekrój poprzeczny tego budynku.)
Mówi się, że miasto tworzą nie bryły domów lecz ludzie.
Dom „pod Wagą” wybudowany został w 1793 roku.
Informuje o tym napis wewnątrz budynku, na sosrębie w kuchni:
„PANIE BŁOGOSŁAW DOMOWI TEMU A.D. 1793 I WSZYSTKIM MIESZKAJĄCYM W NIM.”
Przez lata turyści i historycy podziwiali unikatowy, dziewięciosłupowy dom „pod Wagą” w Zakliczynie (przy ul. Mickiewicza 23) jako perłę galicyjskiej architektury drewnianej. Podziwiali konstrukcję, ale… jak dotąd nie wiadomo było, kto wzniósł ten budynek.
Udało mi się ustalić personalia właścicieli tego domu z XIX oraz końca XVIII wieku.
Byli to:
– w 1786 roku – (właściciel parceli i zapewne domu starszego, pamiętającego czasy lokacji Zakliczyna, który ustąpił miejsca domowi „pod Wagą”) Szymon Flakowicz,
– w 1819 roku – ten sam Szymon Flakowicz,
– w 1878 roku – Kajetan Flakowicz.
Wszystko wskazuje na to, że dom powstał na zlecenie jego właściciela – Szymona Flakowicza.
Po Szymonie dom ,,pod Wagą” odziedziczył jego syn Jan Flakowicz. Jan był budowniczym domu (widocznego też na załączonym zdjęciu) przy ul. Mickiewicza 29 – na sklepieniu w piwnicy tego domu widnieje do dzisiaj napis: „FUNDACJA JANA I JUSTYNY FLAKOWICZÓW R. 1826”.
Kolejnym właścicielem domu „pod Wagą” był Kajetan (burmistrz Zakliczyna w okresie Powstania Styczniowego), syn Jana i wnuk Szymona.
Po Kajetanie dom „pod Wagą” przeszedł w ręce jego córki Marianny Flakowicz, która wyszła za mąż za Andrzeja Grzegorczyka. Kolejną właścicielką była ich córka – Magdalena Grzegorczyk po mężu Międzyrzecka (1888-1969), żołnierz AK pseudonim WAGA. W czasie okupacji w jej domu spotykali się i ukrywali partyzanci, stąd dom ten przybrał w miejscowym żargonie nazwę „dom pod Wagą”.
Józef Flakowicz – syn Kajetana i brat Marianny Grzegorczyk – zamieszkał w domu przy Mickiewicza 29, który to dom gruntownie przebudował w 1906 roku. Tam też przyszły na świat i mieszkały: moja prababka Anna (z domu i po mężu) Flakowicz i babka Karolina Flakowicz.
Podsumowanie sztafety pokoleń rodziny Flakowiczów (fragment mojego drzewa genealogicznego):
Szymon Flakowicz 1758-1834 (mój 5xpradziadek)
Jan Flakowicz 1795-1856 (mój 4xpradziadek)
Kajetan Flakowicz 1826-1893 (mój 3xpradziadek)
Józef Flakowicz 1859-1932 (mój 2xpradziadek)
Anna Flakowicz (1894-1964) (moja prababka)
Karolina Flakowicz zamężna Grzegorczyk (1920-1955) (moja babka)
Dziś, kiedy dom „pod Wagą” przeszedł gruntowny remont konserwatorski i odzyskał dawny blask, warto pamiętać, że jego historia to nie tylko architektura. To opowieść o ludziach, rodzinnych więzach i patriotyzmie, która przetrwała wyryta na sosrębie i piwnicznym sklepieniu.
✍️ Wojciech Grzegorczyk
