Honwedzi, emisariusze, legioniści.Uczestnicy Wiosny Ludów na Węgrzech w latach 1848-1849 mający związek z Ziemią Zakliczyńską.

Wśród kilkuset książek o tematyce regionalnej jakie posiadam w swojej domowej bibliotece znajduje się słownik biograficzny polskich uczestników Wiosny Ludów na Węgrzech 1848-1849 – ,,Honwedzi, emisariusze, legioniści”. Z tego słownika wiadomo o przynajmniej trzech takich osobach związanych z Ziemią Zakliczyńską. Co warte podkreślenia, dwóch z nich brało też udział w Powstaniu Styczniowym. Oto oni:

1. Ks. EUZEBIUSZ TEOFIL CHOJNACKI – franciszkanin, w zakonie ojciec Alojzy. Żył w latach 1833 – 1881. Pochodził z Krakowa. Uczestnik Powstania Węgierskiego 1848/1849.
W roku 1848 udał się na Węgry, gdzie zaciągnął się do legionów. Ranny w bitwie dostał się do niewoli, przesiedział dwa lata w więzieniu w Peszcie. Po powrocie do Ojczyzny wstąpił do klasztoru oo. Franciszkanów w Krakowie. Odbył studia filozoficzno – teologiczne, w1852 roku wyświęcony został na kapłana.
Uczestnik Powstania Styczniowego. Werbownik ochotników do Powstania 1863 roku.
Brał udział w bitwie miechowskiej jako kapelan. Więziony na Zamku w Krakowie po powstaniu przez półtora roku. Liczył zaledwie 53 lata, kajdany, więzienie i cierpienie skróciły jego żywot. ,,Zmarłego odznaczał szlachetny charakter i nieograniczona miłość Ojczyzny”. Ostatnie lata życia spędził w klasztorze oo. Reformatów w Zakliczynie nad Dunajcem, gdzie zmarł 21 lutego 1881 roku, pochowany został w obrębie cmentarza klasztornego.

2. SEWERYN TREMBECKI – urodzony w Gwoźdźcu. Syn gwoździeckiego właściciela ziemskiego. Zarządca majątku. Wiosną 1846 r. aresztowany w Bochni jako podejrzany o udział w spisku i powstaniu. Zanim udał się na Węgry, przez dłuższy czas przebywał w Krakowie, potem w Prusach. Na początku listopada 1848 r. w Peszcie wstąpił do batalionu formowanego przez majora Wysockiego. Później plutonowy w 1. Pułku Ułanów. Po upadku Powstania węgierskiego uszedł do Imperium Osmańskiego.

3. IGNACY ŻELECHOWSKI – urodzony w Paleśnicy. Wyznania rzymskokatolickiego. Syn właściciela ziemskiego z Dębnik. Student Wydziału Humanistycznego Uniwersytetu Jagiellońskiego. Ostatnie stałe miejsce zamieszkania w Galicji, skąd udał się na Węgry, by tam wstąpić do legionu polskiego, to Dębniki w obwodzie bocheńskim. Na Węgry trafił przypuszczalnie w maju 1849 r. z grupą Hipolita Kuczyńskiego. Prawdopodobnie poległ śmiercią bohaterską w potyczce pod Turczańskim Świętym Marcinem 22 czerwca tegoż roku. Zgodnie z rozporządzeniem Agenora Gołuchowskiego, namiestnika Galicji, wydanym 11 grudnia 1849 r. żadna instytucja edukacyjna w imperium nie mogła przyjąć osób, które przedostały się na Węgry i brały udział w powstaniu węgierskim. Na liście osób objętych tym zakazem w latach 1849-1851 figuruje również Żelechowski. Co więcej, w końcu lat pięćdziesiątych policja austriacka oraz Ministerstwo Spraw Zagranicznych wciąż się nim interesowały.

✍️ Wojciech Grzegorczyk